三星的乾坤大挪移：告别中国零售市场，重押越南半导体

作者：陆典谷

2026 年，全球消费电子巨头三星电子在中国市场做出了一个极具象征意义的战略抉择——彻底退出中国大陆家电零售市场。从 1992 年正式进入算起，这家韩国巨头在中国大陆的家电零售征程，在走过整整 34 年后正式画上句号。几乎在同一时间，三星却在大举加码越南，计划投资百亿元人民币建设半导体测试工厂。一退一进之间，三星的全球战略版图正在经历一场深刻的 " 乾坤大挪移 "。

一、黯然离场：三星家电告别中国大陆

2026 年 5 月 6 日，三星电子在官网发布公告称，为应对急剧变化的市场环境，经慎重研究，决定在中国大陆市场停止销售包含电视、显示器在内的所有家电产品。根据公告披露的产品名录，此次停售范围覆盖了电视、各类显示器、冰箱、空调、洗衣机、洗烘一体机以及音响、投影仪等几乎全部家用电器与影音产品线。与此同时，三星明确表示其智能手机业务在华销售不受影响，将继续维持正常运营。

三星也强调，针对已购买三星家电产品的用户，公司仍将严格按照《消费者权益保护法》、国家三包规定等相关法律法规，继续提供规范的售后服务。公司位于苏州等地的家电工厂也将保留，但功能定位发生转换——不再面向中国本土市场供货，而是全面转向出口导向，主要承担北美等海外市场的订单生产任务。

紧随业务调整之后，运营多年的 " 三星电子 " 官方公众号也于 6 月 23 日 16 点 22 分完成自主注销，历史推送内容全部下线。这个曾经承载着三星家电新品首发、大促推广、用户科普等核心职能的官方传播端口，正式走完了它的生命周期。

从巅峰到离场，三星家电在中国市场走过了一条令人唏嘘的抛物线。2013 年，三星在华销售额首次突破 1500 亿元，彩电市占率接近 20%，高居行业第一。然而到了 2026 年，情况已截然不同——前 4 个月三星彩电在中国线上市场占有率仅剩 1.33%，线下也只有 3.54%；冰箱、洗衣机等白电产品的市场占比则维持在 0.4% 的区间内。

市场份额的断崖式下滑背后，是多重因素叠加的结果。中国电子视像行业协会秘书长董敏分析认为，主要原因包括：三星在管理和产品方面的本土化不足，产品定义权和管理决策权集中于韩国总部，对中国市场响应不够；中国制造强势崛起，海信、TCL、小米等本土品牌快速壮大，在同类配置产品面前三星已难以维持品牌溢价；新一代中国用户对外资品牌的迷恋程度大幅下降；以及三星淡出液晶面板制造后，彩电业务不得不依赖中国面板厂商供货，进一步削弱了竞争优势。

家电行业资深观察人士刘步尘则指出，更深层的原因在于中国自主品牌已经真正崛起，完成了从中低端向高端、从本土向全球的双重跃升，而外资品牌在 AI 时代的智能化转型中反应较慢，导致份额持续流失。

二、重押越南：百亿投资布局半导体

与在中国家电零售市场的收缩形成鲜明对比的是，三星在越南的投资正以前所未有的力度加码。

2026 年 5 月，据三星向越南政府提交的文件显示，三星电子计划在越南投资 39 万亿越南盾（约合人民币 100 亿元、15 亿美元），在越南北部太原省工业园区建设其在越南的首座半导体测试工厂。该工厂已于 2026 年 3 月获得越南当局批准并动工，预计 2027 年 11 月开始运营。

这座新工厂将专注于 DRAM 与 NAND 存储芯片的测试，年产能规划达 1533 亿 Gb DRAM 以及 2556 亿 Gb NAND-30。若首座工厂投资效益符合预期，三星计划将收益再投资约 25 亿美元用于建设第二座工厂。自 2026 年 4 月以来，已有至少 200 名三星工程师和员工在该地开展工作。

这一扩张举措旨在缓解当前由 AI 需求激增所引发的全球内存芯片短缺问题。随着全球科技巨头大举建设 AI 数据中心，市场对 AI 芯片需求火热，大量产能转向 AI 芯片，挤占了手机、笔记本等消费电子产品所需的传统芯片产能，导致传统内存芯片也面临严重短缺。三星此次在越南布局半导体测试工厂，正是为了强化成熟制程记忆体供应能力。

选择越南并非偶然。三星过去数十年在越南累计投资已超过 230 亿美元，是越南最大的外国投资者。新工厂选址毗邻三星现有的大型手机与平板生产园区，可形成供应链协同效益。而越南近年来已逐步成为全球半导体后道工序（封装测试）的重要节点，英特尔、安靠科技等跨国企业均已在当地设立封装、组装与测试产能。

三、一退一进：三星的全球战略逻辑

三星在中国家电零售市场的退出，并非全面撤离中国市场。正如分析人士所指出的，" 退出中国家电零售市场与撤离中国是两码事 " ——三星的策略极为鲜明：砍掉不挣钱的终端零售，加码所有挣大钱的高端制造与核心零部件。

在中国，三星的存储、电子元器件、医疗设备等 B2B 业务依然在深耕。截至 2025 年底，三星已在北京、上海、天津、苏州、深圳和西安等地设立 16 家生产企业、13 家研发中心，在华累计投资近 567 亿美元。此次停售也明确将资源集中投向智能手机与半导体这两大核心高附加值领域。

而在越南，三星正从 " 电子组装中心 " 向 " 半导体制造重镇 " 升级。从消费电子制造到芯片测试，三星在越南的投资版图正在向产业链上游延伸。这一布局既是对 AI 时代全球供应链重构的回应，也是三星在全球竞争中保持半导体领导地位的关键落子。

一退一进之间，三星正在完成一场从 " 面向消费者的终端零售 " 到 " 面向产业链的高端制造 " 的战略转型。中国市场的家电业务退场，标志着一个时代的结束；而越南的半导体工厂动工，则预示着另一个时代的开启。

Samsung r ú t kh ỏ i b á n l ẻ gia d ụ ng t ạ i Trung Qu ố c, t ă ng t ố c đ ầ u t ư b á n d ẫ n t ạ i Vi ệ t Nam

T á c gi ả : LU DIANGU

N ă m 2026, t ậ p đ o à n đ i ệ n t ử h à ng đ ầ u th ế gi ớ i Samsung Electronics đã đư a ra m ộ t quy ế t đ ị nh chi ế n l ư ợ c mang ý ngh ĩ a bi ể u t ư ợ ng t ạ i th ị tr ư ờ ng Trung Qu ố c – ch í nh th ứ c d ừ ng to à n b ộ ho ạ t đ ộ ng b á n l ẻ s ả n ph ẩ m gia d ụ ng t ạ i Trung Qu ố c đ ạ i l ụ c. K ể t ừ khi ch í nh th ứ c gia nh ậ p th ị tr ư ờ ng n ă m 1992, ho ạ t đ ộ ng b á n l ẻ thi ế t b ị gia d ụ ng c ủ a ô ng l ớ n H à n Qu ố c n à y đã kh é p l ạ i sau tr ò n 34 n ă m. C ù ng th ờ i đ i ể m đó , Samsung l ạ i đ ang t í ch c ự c gia t ă ng đ ầ u t ư t ạ i Vi ệ t Nam, v ớ i k ế ho ạ ch chi kho ả ng 1,5 t ỷ USD x â y d ự ng nh à m á y ki ể m th ử b á n d ẫ n. M ộ t b ư ớ c r ú t, m ộ t b ư ớ c ti ế n, b ứ c tranh chi ế n l ư ợ c to à n c ầ u c ủ a Samsung đ ang tr ả i qua m ộ t cu ộ c t á i c ấ u tr ú c s â u s ắ c.

1. R ờ i cu ộ c ch ơ i b á n l ẻ : Samsung gia d ụ ng tho á i lui kh ỏ i Trung Qu ố c đ ạ i l ụ c

Ng à y 6 th á ng 5 n ă m 2026, Samsung Electronics ra th ô ng b á o ch í nh th ứ c, tuy ê n b ố ng ừ ng b á n t ấ t c ả c á c s ả n ph ẩ m gia d ụ ng t ạ i th ị tr ư ờ ng Trung Qu ố c đ ạ i l ụ c, bao g ồ m tivi, m à n h ì nh m á y t í nh, t ủ l ạ nh, m á y gi ặ t, m á y l ạ nh, m á y gi ặ t s ấ y, c ù ng c á c d ò ng â m thanh, m á y chi ế u v à g ầ n nh ư to à n b ộ c á c m ặ t h à ng đ i ệ n t ử ti ê u d ù ng kh á c. Đ ồ ng th ờ i, Samsung nh ấ n m ạ nh m ả ng kinh doanh đ i ệ n tho ạ i th ô ng minh v ẫ n duy tr ì ho ạ t đ ộ ng b ì nh th ư ờ ng v à kh ô ng b ị ả nh h ư ở ng.

Samsung c ũ ng cam k ế t ti ế p t ụ c cung c ấ p d ị ch v ụ h ậ u m ã i cho kh á ch h à ng đã mua s ả n ph ẩ m gia d ụ ng, tu â n th ủ đ ầ y đ ủ Lu ậ t B ả o v ệ ng ư ờ i ti ê u d ù ng v à c á c quy đ ị nh b ả o h à nh hi ệ n h à nh. C á c nh à m á y t ạ i Trung Qu ố c, ch ẳ ng h ạ n nh ư nh à m á y t ạ i T ô Ch â u, s ẽ đư ợ c gi ữ l ạ i nh ư ng chuy ể n đ ổ i ch ứ c n ă ng – kh ô ng c ò n s ả n xu ấ t cung ứ ng cho th ị tr ư ờ ng n ộ i đ ị a m à chuy ể n sang l à m trung t â m s ả n xu ấ t xu ấ t kh ẩ u, ph ụ c v ụ c á c đơ n h à ng cho th ị tr ư ờ ng B ắ c M ỹ v à c á c khu v ự c kh á c.

Ngay sau đ ộ ng th á i n à y, k ê nh WeChat ch í nh th ứ c "Samsung Electronics" đã ho à n t ấ t vi ệ c h ủ y đă ng k ý t ự ch ủ v à o l ú c 16:22 ng à y 23 th á ng 6, to à n b ộ n ộ i dung l ị ch s ử b ị g ỡ b ỏ . C ổ ng truy ề n th ô ng t ừ ng gi ữ vai tr ò ra m ắ t s ả n ph ẩ m, qu ả ng b á khuy ế n m ã i v à gi á o d ụ c ng ư ờ i d ù ng đã ch í nh th ứ c k ế t th ú c v ò ng đ ờ i c ủ a m ì nh.

T ừ đ ỉ nh cao đ ế n khi r ờ i b ỏ , Samsung gia d ụ ng đã tr ả i qua m ộ t qu ỹ đ ạ o đá ng ti ế c t ạ i th ị tr ư ờ ng Trung Qu ố c. N ă m 2013, doanh s ố b á n h à ng c ủ a Samsung t ạ i Trung Qu ố c l ầ n đ ầ u v ư ợ t m ứ c 150 t ỷ NDT, th ị ph ầ n tivi đ ạ t g ầ n 20%, đ ứ ng đ ầ u ng à nh. Th ế nh ư ng đ ế n n ă m 2026, t ì nh th ế đã ho à n to à n đ ả o ng ư ợ c – trong 4 th á ng đ ầ u n ă m, th ị ph ầ n tivi tr ự c tuy ế n c ủ a Samsung ch ỉ c ò n 1,33%, th ị ph ầ n ngo ạ i tuy ế n ch ỉ 3,54%; trong khi đó , th ị ph ầ n c ủ a c á c s ả n ph ẩ m gia d ụ ng ( nh ư t ủ l ạ nh, m á y gi ặ t ) ch ỉ gi ữ ở m ứ c 0,4%.

S ự s ụ t gi ả m m ạ nh v ề th ị ph ầ n b ắ t ngu ồ n t ừ nhi ề u y ế u t ố ch ồ ng ch ấ t. Theo ô ng Đ ổ ng M ẫ n, T ổ ng th ư k ý Hi ệ p h ộ i C ô ng nghi ệ p Hi ể n th ị Đ i ệ n t ử Trung Qu ố c, nh ữ ng nguy ê n nh â n ch í nh bao g ồ m: kh ả n ă ng b ả n đ ị a h ó a trong qu ả n l ý v à s ả n ph ẩ m ch ư a đ ủ s â u, quy ề n quy ế t đ ị nh s ả n ph ẩ m v à chi ế n l ư ợ c t ậ p trung t ạ i tr ụ s ở H à n Qu ố c, khi ế n Samsung ph ả n ứ ng ch ậ m v ớ i th ị tr ư ờ ng Trung Qu ố c; s ự v ươ n l ê n m ạ nh m ẽ c ủ a c á c th ươ ng hi ệ u n ộ i đ ị a nh ư Hisense, TCL, Xiaomi, l à m lu m ờ l ợ i th ế đ ị nh gi á c ủ a Samsung; th ế h ệ ng ư ờ i ti ê u d ù ng tr ẻ Trung Qu ố c í t c ò n "m ê h à ng ngo ạ i"; v à vi ệ c Samsung r ú t kh ỏ i m ả ng s ả n xu ấ t t ấ m n ề n LCD khi ế n m ả ng kinh doanh tivi ph ả i ph ụ thu ộ c v à o ngu ồ n cung t ừ c á c nh à s ả n xu ấ t t ấ m n ề n Trung Qu ố c, t ừ đó l à m suy y ế u th ê m l ợ i th ế c ạ nh tranh.

Chuy ê n gia ph â n t í ch l â u n ă m trong ng à nh gia d ụ ng ô ng L ư u B ộ Tr ầ n c ũ ng ch ỉ ra r ằ ng nguy ê n nh â n s â u xa h ơ n l à v ì c á c th ươ ng hi ệ u Trung Qu ố c đã th ự c s ự tr ỗ i d ậ y, ho à n th à nh b ư ớ c nh ả y v ọ t t ừ ph â n kh ú c trung c ấ p l ê n cao c ấ p v à t ừ th ị tr ư ờ ng n ộ i đ ị a ra to à n c ầ u, trong khi c á c th ươ ng hi ệ u ngo ạ i l ạ i t ỏ ra ch ậ m ch ạ p trong chuy ể n đ ổ i sang t í ch h ợ p AI, khi ế n th ị ph ầ n ti ế p t ụ c b ị b à o m ò n.

2. Đ ặ t c ư ợ c l ớ n v à o Vi ệ t Nam: Đ ầ u t ư h à ng tr ă m tri ệ u USD v à o b á n d ẫ n

Tr á i ng ư ợ c ho à n to à n v ớ i s ự thu h ẹ p m ả ng b á n l ẻ gia d ụ ng t ạ i Trung Qu ố c, Samsung đ ang đ ẩ y m ạ nh đ ầ u t ư t ạ i Vi ệ t Nam v ớ i m ứ c đ ộ ch ư a t ừ ng c ó .

V à o th á ng 5 n ă m 2026, theo h ồ s ơ g ử i l ê n Ch í nh ph ủ Vi ệ t Nam, Samsung Electronics d ự ki ế n đ ầ u t ư 39.000 t ỷ đ ồ ng ( t ươ ng đươ ng kho ả ng 1,5 t ỷ USD ) đ ể x â y d ự ng nh à m á y ki ể m th ử b á n d ẫ n đ ầ u ti ê n t ạ i Khu c ô ng nghi ệ p t ỉ nh Th á i Nguy ê n, ph í a B ắ c Vi ệ t Nam. Nh à m á y đã đư ợ c c ơ quan ch ứ c n ă ng Vi ệ t Nam ph ê duy ệ t v à kh ở i c ô ng v à o th á ng 3 n ă m 2026, d ự ki ế n đ i v à o ho ạ t đ ộ ng t ừ th á ng 11 n ă m 2027.

Nh à m á y n à y s ẽ t ậ p trung ki ể m th ử chip nh ớ DRAM v à NAND, v ớ i c ô ng su ấ t thi ế t k ế h à ng n ă m l ê n t ớ i 153,3 t ỷ Gb DRAM v à 255,6 t ỷ Gb NAND. N ế u hi ệ u qu ả đ ầ u t ư c ủ a nh à m á y đ ầ u ti ê n đá p ứ ng k ỳ v ọ ng, Samsung c ó k ế ho ạ ch t á i đ ầ u t ư kho ả ng 2,5 t ỷ USD l ợ i nhu ậ n đ ể x â y d ự ng nh à m á y th ứ hai. T ừ th á ng 4/2026, đã c ó í t nh ấ t 200 k ỹ s ư v à nh â n vi ê n Samsung đư ợ c tri ể n khai l à m vi ệ c t ạ i đâ y.

Đ ộ ng th á i m ở r ộ ng n à y nh ằ m ứ ng ph ó v ớ i t ì nh tr ạ ng thi ế u h ụ t chip nh ớ to à n c ầ u do nhu c ầ u AI b ù ng n ổ . Khi c á c ô ng l ớ n c ô ng ngh ệ to à n c ầ u đ ồ ng lo ạ t x â y d ự ng trung t â m d ữ li ệ u AI, nhu c ầ u chip AI t ă ng m ạ nh đã khi ế n m ộ t ph ầ n l ớ n c ô ng su ấ t b ị chuy ể n h ư ớ ng, l à m gi ả m ngu ồ n cung chip nh ớ d à nh cho c á c s ả n ph ẩ m ti ê u d ù ng nh ư đ i ệ n tho ạ i, m á y t í nh. Vi ệ c Samsung x â y d ự ng nh à m á y ki ể m th ử b á n d ẫ n t ạ i Vi ệ t Nam ch í nh l à nh ằ m c ủ ng c ố n ă ng l ự c cung ứ ng chip nh ớ ở ti ế n tr ì nh tr ư ở ng th à nh.

Vi ệ c ch ọ n Vi ệ t Nam kh ô ng ph ả i ng ẫ u nhi ê n. Trong v à i th ậ p k ỷ qua, Samsung đã t í ch l ũ y t ổ ng v ố n đ ầ u t ư t ạ i Vi ệ t Nam l ê n t ớ i h ơ n 23 t ỷ USD, tr ở th à nh nh à đ ầ u t ư n ư ớ c ngo à i l ớ n nh ấ t t ạ i đâ y. V ị tr í nh à m á y m ớ i n ằ m li ề n k ề v ớ i khu s ả n xu ấ t đ i ệ n tho ạ i v à m á y t í nh b ả ng hi ệ n c ó c ủ a Samsung, t ạ o ra hi ệ u ứ ng đ ồ ng b ộ trong chu ỗ i cung ứ ng. B ê n c ạ nh đó , Vi ệ t Nam trong nh ữ ng n ă m g ầ n đâ y đã d ầ n tr ở th à nh đ i ể m đ ế n quan tr ọ ng cho c á c c ô ng đ o ạ n sau ( đó ng g ó i v à ki ể m th ử ) trong ng à nh b á n d ẫ n, v ớ i s ự hi ệ n di ệ n c ủ a c á c t ậ p đ o à n đ a qu ố c gia nh ư Intel, Amkor Technology.

3. M ộ t b ư ớ c l ù i, m ộ t b ư ớ c ti ế n: Logic chi ế n l ư ợ c to à n c ầ u c ủ a Samsung

Vi ệ c Samsung r ú t kh ỏ i m ả ng b á n l ẻ gia d ụ ng t ạ i Trung Qu ố c kh ô ng đ ồ ng ngh ĩ a v ớ i r ú t lui to à n b ộ kh ỏ i th ị tr ư ờ ng n à y. Nh ư c á c nh à ph â n t í ch đã ch ỉ ra, "d ừ ng b á n l ẻ gia d ụ ng t ạ i Trung Qu ố c ho à n to à n kh á c v ớ i r ú t kh ỏ i Trung Qu ố c". Chi ế n l ư ợ c c ủ a Samsung r ấ t r õ r à ng: c ắ t gi ả m nh ữ ng m ả ng kinh doanh kh ô ng sinh l ờ i ở kh â u b á n l ẻ , đ ồ ng th ờ i đ ầ u t ư m ạ nh v à o c á c m ả ng s ả n xu ấ t cao c ấ p v à linh ki ệ n c ố t l õ i c ó bi ê n l ợ i nhu ậ n cao.

T ạ i Trung Qu ố c, c á c m ả ng kinh doanh B2B nh ư b ộ nh ớ , linh ki ệ n đ i ệ n t ử v à thi ế t b ị y t ế v ẫ n đ ang đư ợ c Samsung duy tr ì v à ph á t tri ể n. T í nh đ ế n cu ố i n ă m 2025, Samsung đã th à nh l ậ p 16 c ơ s ở s ả n xu ấ t v à 13 trung t â m R&D t ạ i B ắ c Kinh, Th ư ợ ng H ả i, Thi ê n T â n, T ô Ch â u, Th ẩ m Quy ế n v à T â y An, v ớ i t ổ ng v ố n đ ầ u t ư t í ch l ũ y l ê n t ớ i g ầ n 56,7 t ỷ USD. Đ ộ ng th á i d ừ ng b á n l ẻ c ũ ng nh ằ m t ậ p trung ngu ồ n l ự c v à o hai m ả ng gi á tr ị c ố t l õ i l à đ i ệ n tho ạ i th ô ng minh v à b á n d ẫ n.

Trong khi đó , t ạ i Vi ệ t Nam, Samsung đ ang chuy ể n m ì nh t ừ "trung t â m l ắ p r á p đ i ệ n t ử " l ê n "trung t â m s ả n xu ấ t b á n d ẫ n". T ừ gia d ụ ng v à di đ ộ ng đ ế n ki ể m th ử chip, b ả n đ ồ đ ầ u t ư c ủ a Samsung đ ang d ị ch chuy ể n d ầ n l ê n ph â n kh ú c cao h ơ n trong chu ỗ i gi á tr ị . Đâ y v ừ a l à ph ả n ứ ng tr ư ớ c s ự t á i c ấ u tr ú c chu ỗ i cung ứ ng to à n c ầ u trong k ỷ nguy ê n AI, v ừ a l à n ư ớ c c ờ chi ế n l ư ợ c đ ể Samsung duy tr ì v ị th ế d ẫ n đ ầ u trong l ĩ nh v ự c b á n d ẫ n.

M ộ t b ư ớ c l ù i, m ộ t b ư ớ c ti ế n – Samsung đ ang ho à n t ấ t qu á tr ì nh chuy ể n đ ổ i t ừ "kinh doanh b á n l ẻ h ư ớ ng đ ế n ng ư ờ i ti ê u d ù ng" sang "s ả n xu ấ t c ô ng ngh ệ cao ph ụ c v ụ chu ỗ i gi á tr ị to à n c ầ u". S ự r ú t lui c ủ a m ả ng gia d ụ ng t ạ i Trung Qu ố c đá nh d ấ u s ự k ế t th ú c c ủ a m ộ t k ỷ nguy ê n; trong khi đó , vi ệ c nh à m á y b á n d ẫ n t ạ i Vi ệ t Nam kh ở i c ô ng m ở ra m ộ t ch ươ ng m ớ i đ ầ y tri ể n v ọ ng.